00:49
—འཇིག་རྟེན་དང་ཚེ་སྲོག་གྲུབ་དུས།
ཁྲི་ཀ་བློ་བཟང་མཁས་གྲུབ།
ད་ལྟ་ནས་བརྩིས་པའི་ལོ་ངོ་ཐེར་འབུམ་(13,7 )ཡར་སྔོན་དུ་ང་ཚོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་གྲུབ་ཟིན་པར་ཚོད་རྩིས་རྒྱག་བཞིན་ཡོད། དེ་བཞིན་ལོ་ཐེར་འབུམ་(4,5)ཙམ་གྱི་སྔོན་ལ་འཛམ་གླིང་གྲུབ་པར་འདོད། གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་མཁའ་སྐྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཟླ་བའི་སྟེང་གི་བྲག་རྡོ་(Kiloཀི་ལོ་400)ཙམ་ཡོད་པ་དེར་ཞིབ་འཇུག་བྱས་མཐར་ལོ་ཐེར་འབུམ་(3,1 to 4,5)ཡིན་པ་རྙེད་སོན་བྱུང་། དེར་བརྟེན་གོ་ལའི་ལོ་ཚད་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་པར་མཁྱེན་རྟོགས་བྱུང་བ་ཡིན།
འཛམ་གླིང་གྲུབ་སྐབས་སྐྱེ་ལྡན་གྱི་ཐོག་མའི་རིགས་ཏེ་ཚེ་སྲོག་གྲུབ་མེད། ཚེ་སྲོག་ནི་ལོ་ཐེར་འབུམ་(3,5)ཡར་སྔོན་ཙམ་ལ་འགྲུབ་པའི་འགོ་ཚུགས། དེ་ཡང་ཧ་ཅང་ཕྲ་བའི་ཕྲ་སྲིན་(Prokaryote cell)ཉིང་བྲལ་ཕྲ་ཕུང་ཞེས་པ་དེ་ཡིན་པར་ཁུངས་སྐྱེལ་བྱས། སྐབས་དེར་ཉིང་བྲལ་ཕྲ་ཕུང་ལ་མཚོན་ན་སྲོག་འཛིན་རླུང་དུག་ཡིན་པས་བེད་སྤྱད་མེད། སྐྱེ་ལྡན་ཐམས་ཅད་ཕྲ་ཕུང་གིས་རྩོམ་གཞི་བྱས་ནས་གྲུབ་ཅིང་རྩོམ་གཞིའི་ཕྲ་ཕུང་རྣམས་ཀྱང་རང་རྒྱུ་ཕྲ་ཕུང་ལས་བྱུང་བར་འདོད། ཕྱི་ལོ་(1665)ལོར་དབྱིན་ཡུལ་གྱི་ཚན་རིག་མཁས་པ་སྐུ་ཞབས་(Robert Hooke) ཧུང་ཀི་ནས་སྟབས་བདེ་བའི་ཕྲ་མཐོང་ཆེ་ཤེལ་བེད་སྤྱད་ནས་མཉེན་ཤིང་ངོས་ཀྱི་ཕྲ་ཕུང་ཐོག་མར་མཐོང་། སྤྱིར་ཁོང་ནི་ཕྲ་ཕུང་ཐོག་མར་མཐོང་མཁན་དེ་ཡིན། ཕྲ་ཕུང་དེར་ཡང་ཉིས་གྱེས་དང་བཞི་གྱེས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་མང་དུ་ཡོད།
གཞན་ཡང་ལོ་ཐེར་འབུམ་(2,4)སྐབས་ཉེ་རིགས་མང་པོ་ཞིག་རྩ་སྟོང་དུ་སོང་བ་ཡིན་ལ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཞེ་ན། (Photosynthesis )འོད་འཇུས་བསྲེ་སྦྱོར་རམ་འོད་ཀྱི་སྦྱོར་སྡེབ་ལས་སྲོག་འཛིན་རླུང་གྲུབ་ཅིང་དེ་ལས་སྲོག་འཛིན་རླུང་མང་པོར་འཕེལ་བས་ཡིན། ཕྱིས་ཀྱི་སྲོག་ཆགས་སོགས་སྐྱེ་ལྡན་རིགས་འགས་ཁོར་ཡུག་དང་བསྟུན་འགྱུར་ཐོག་འོད་འཇུས་བསྲེ་སྦྱོར་ལས་གྲུབ་པའི་སྲོག་འཛིན་རླུང་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཐུབ་པ་བྱུང་། དེ་བས་སྲོག་འཛིན་རླུང་བེད་སྤྱོད་མཁན་ཚོའི་ཉེ་རིགས་འཕེལ་ཞིང་མི་བཏུབ་མཁན་ཚོའི་ཉེ་རིགས་རིམ་པར་རྩ་སྟོང་དུ་སོང་། ལོ་ཐེར་འབུམ་(1,8)ཀྱི་སྔོན་ལ་ཉིང་ཅན་ཕྲ་ཕུང་གི་སྐྱེ་ལྡན་རིགས་གྲུབ། ལོ་ས་ཡ་(450)སྔོན་ལ་རྩི་ཤིང་གི་རིགས་གསར་དུ་བྱུང་། སྐྱེ་ལྡན་གྱི་རིགས་རྣམས་སྐམ་སར་ཁྱབ་པའི་འགོ་ཚུགས། ལོ་ས་ཡ་430སྔོན་ཙམ་ལ་སེམས་ཅན་དུད་འགྲོའི་རིགས་རྣམས་སྐམ་སར་ཁྱབ་བརྡལ་དུ་འགྲོ་བའི་འགོ་ཚུགས། དེ་ནས་ལོ་ས་ཡ་(251 )གི་སྔོན་དུ་ཉེ་རིགས་མང་པོ་ཞིག་རྩ་སྟོང་དུ་སོང་། (Permo4(triassic mass exBncBon) སྐབས་དེར་ཆུའི་ནང་དུ་འཚོ་གནས་བྱེད་པའི་སྐྱེ་ལྡན་རིགས་བརྒྱ་ཆ་(97)དང་། སྐམ་སར་གནས་པའི་སྐྱེ་ལྡན་གྱི་རིགས་བརྒྱ་ཆའི་(50)རྩ་སྟོང་དུ་སོང་བར་སྐྱེ་དངོས་ཚན་རིག་པ་དག་གིས་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས། དེ་ཡང་གནམ་གཤིས་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་ཆེན་པོ་བྱུང་བའི་དབང་གིས་ཡིན་པར་སྨྲ།
ལོ་ངོ་ས་ཡ་(195)སྔོན་ཙམ་ལ་ནུ་གསོའི་སེམས་ཅན་བྱུང་བའི་འགོ་བརྩམས་ལ་ནུ་གསོ་སེམས་ཅན་གྱི་ཐོག་མ་དེ་ཙི་ཙི་དང་འདྲ། ལོ་ངོ་ས་ཡ་(65)སྔོན་ཙམ་ལ་བསྐྱར་དུ་(Dinosaurs)གཏུམ་འབྲུག་གི་རིགས་ལ་རྩ་སྟོང་ཆེན་པོ་བྱུང་བར་བརྟེན་ནུ་གསོ་སེམས་ཅན་ལའང་འགྱུར་ལྡོག་ཆེན་པོ་བྱུང་། ལོ་ས་ཡ(20)གོང་ཙམ་ལ་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་གྲུབ། རི་རྒྱུད་འདི་ནི་མཐོན་པོ་ཡིན་སྟབས་ཞེ་དྲག་འགོར་མེད་པའི་ཚོད་དཔག་བྱེད་བཏུབ། རི་རྒྱུད་གང་ཞིག་ཆགས་ནས་ལོ་ཅི་ཙམ་སོང་བ་དེའི་ཚོད་ཀྱིས་རི་རྒྱུད་དེའི་དཔངས་དམའ་རུ་འགྲོ་བ་ཡིན། ས་དཔྱད་རིག་པ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རྩེ་མོར་འགྱུར་རྡོ་རིགས་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་ཤིག་རྙེད་མོད། དེ་དག་ནི་མཚོ་གནས་སེམས་ཅན་གྱི་འགྱུར་རྡོ་ཡིན་པས་ལོ་མང་པོའི་ཡར་སྔོན་དུ་དེར་རྒྱ་མཚོ་ཡོད་པ་མཚོན་ཐུབ། ལོ་གཅིག་གི་གོང་དུ་ཧི་མ་ལ་ཡའི་བྲག་ངོས་སུ་ཉའི་རིགས་ཀྱི་འགྱུར་རྡོ་རྙེད་སོན་བྱུང་ཡོད།
སྤྱིར་ལོ་(200,000)ཙམ་གྱི་སྔོན་ལ་འགྲོ་བ་མི་བྱུང་། ལོ་(10,000)གཅིག་གི་གོང་དུ་(woolly mammoth)གླང་པོ་སྤུ་བཟང་ངམ་བལ་བཟང་གླང་ཆེན་རྩ་སྟོང་དུ་སོང་། དེ་ཡང་མི་རྣམས་འཆམ་མཐུན་འོག་བལ་བཟང་གླང་ཆེན་གསོད་རྒྱུ་མང་དྲགས་པ་དང་གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་སོགས་ཀྱི་རྐྱེན་པས་འཁོར་ཡུག་དང་(Adaptation)བསྟུན་འགྱུར་བྱེད་མ་ཐུབ་པར་བརྟེན་རྩ་སྟོང་དུ་སོང་བ་ཞིག་ཡིན། ལོ་ངོ་ས་ཡ་(22ནས་32)སྔོན་ལ་བློ་ལྡན་གྱི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཆགས་ཤིང་། དུས་སྐབས་འདི་ལ་འགྲོ་བ་མི་དང་ཅི་ཕེ་ཛི་གཉིས་ལ་ཐུན་མོང་གི་མེས་པོ་གཅིག་ཡོད་པ་རྙེད་ཡོད་ཀྱང་དེ་ནི་འགྲོ་བ་མི་དང་(Chimpanzee )ཅི་ཕེ་ཛི་གཉིས་གང་ཡང་མིན་པར་ཁས་ལེན་བྱས། ས་ཡ་(4ནས་6)སྔོན་དུ་གྲུབ་པའི་མིའི་རིགས་དུད་འགྲོ་ལས་མཆེད་པ་ཡིན། འགྱུར་རྡོ་(Lucy)ཞེས་པ་དེ་མིའི་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་ནང་མཁོ་གལ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན། མིའི་རིགས་ལས་གནས་ཡུལ་གསར་བ་རུ་རྐང་གཉིས་བཙུགས་ཏེ་ལངས་ནས་འགྲོ་ཐུབ་པའི་ནུས་པ་ཐོབ། ལོ་ས་ཡ་(3ནས་6)གི་སྔོན་ལ་ལྷོ་རུ་གནས་པའི་གདོད་མའི་སྤྲ་རིགས་ཤིག་གི་འགྱུར་རྡོ་ཧ་ཅང་རྙིང་པ་ཞིག་རྙེད། བོད་རིགས་རྣམས་ལ་རིགས་རྫས་(Epasi)ཟེར་བ་དེ་ཡོད་པས་ས་མཐོན་པོར་གནས་སྡོད་བྱེད་ཐུབ་པ་ཡིན་ལ་སྲོག་རླུང་ཉུང་བའི་ནད་གཞིའི་འབྱུང་རྐྱེན་མེད། ཨིན་ཌིན་གྱི་མི་རྣམས་(110,00 )རིང་ས་མཐོན་པོར་གནས་ཡོད།
བོད་རྣམས་ལོ་(30,000)ལ་གནས་ཤིང་ཨིན་ཌིན་གྱི་མི་རྣམས་ཀྱིས་བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་བཞིན་ཁོར་ཡུག་ལ་བསྟུན་འགྱུར་བྱེད་ཐུབ་མེད། ལོ་ངོ་(14,000)སྔོན་ལ་དེང་གི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱིས་ཞིབ་ཚགས་ལྡན་པའི་ཐོག་ལག་ཟུང་བེད་སྤྱོད་གཏོང་འགོ་ཚུགས། མི་རྣམས་ཀྱི་ཐོག་མའི་འབྱུང་ཁུངས་ནི་ཨ་ཧྥི་རི་ཁ་ཡིན་ཞིང་ལོ་(10,000)ཙམ་གྱི་སྔོན་ལ་ཡོ་རོབ་གླིང་དུ་ཁྱབ་སྟེ་དེ་ནས་རིམ་པར་ཁ་བཀྲམས་པ་དང་འཚོ་གནས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཞིང་ལས་སོགས་ཀྱི་ངལ་རྩོལ་གྱི་ལས་ལ་ཞུགས་པར་སྐྱེ་དངོས་ཚན་རིག་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།
— ཨེ་མོ་རི་དང་བོད་ཀྱི་ཚན་རིག་ལས་རིམ་གྱི་དབྱར་ཁའི་སྐྱེ་དངོས་ཚན་རིག་ཟབ་སྦྱོང་སྐབས་བྲིས་པའི་ཟིན་ཐོ།།
No comments
Post a Comment